پرسیارە باوەکان

ده‌والى گون چیه هۆكارو نیشانه‌كانى ئایه چاره‌سه‌ره‌كه‌ى چۆن ئه‌كرێت؟

ده‌والی بریتیه‌ له‌باش كارنه‌كردنی خوێنهێنه‌ره‌وه‌كانی گون و نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ی خوێن به‌باشی بۆ خوێنهێنه‌ره‌كانی دڵ و قه‌اتیسبوونی خوێنه‌كه‌ له‌ خوێنهێنه‌ره‌وه‌كانی گوندا له‌ هه‌ندێك حاڵه‌ته‌دا كه‌سه‌كه‌ پێویستی به‌ نه‌شته‌رگه‌ری نییه‌ ئه‌گه‌ر گرێكه‌ بچووك بوو یان ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كه‌ ئازاری زۆری نه‌بوو. به‌ پێچه‌وانه‌ نه‌شته‌رگه‌ری پێویسته‌. هۆكارێكی دیاریكراو نییه‌ و هۆكاره‌كه‌ی نادیاره‌.

ڕێنمایی بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی پێستیان ووشكه‌.

ئه‌م ڕێنمایانه‌ به‌ به‌رده‌وانی جێبه‌جێ بكه‌ 1. له‌كاتی خۆشتندا هه‌وڵبده‌ ئه‌مانه‌ بكه‌یت (كاتی خۆشتن 5 بۆ 10 زیاتر نه‌بێت، ئاوی شله‌تێن بكاربهێنه‌، دووربكه‌وره‌وه‌ له‌به‌كارهێنانی بابه‌ته‌ زبره‌كان وه‌كو لفكه‌، ماده‌پاكه‌ره‌وه‌كان به‌ كه‌می به‌كاربهێنه‌، كرێمی شێداركه‌ر ڕاسته‌خۆ دوای خۆشتن به‌كاربهێنه‌) 2. له‌پاش شتنی ده‌سته‌كانت ڕاسته‌وخۆ كرێمی شێداركه‌ر به‌كاربهێنه‌ 3. ده‌توانیت ڕۆنی زه‌یتون یان كرێمی تایبه‌ت به‌ پێستی ووشك به‌كاربهێنیت 4. له‌كاتی كاركردندا ده‌ستكێش به‌كاربهێنه‌ 5. جۆری جله‌كانت بگۆڕه‌ به‌ جلێك ماده‌ی لۆكه‌ی زۆر تێدا بێت 6. ئه‌و چاره‌سه‌ره‌ پزیشكیانه‌ی له‌لایه‌ن پزیشكه‌وه‌ داده‌نرێت پێویسته‌ وه‌كو خۆی به‌كاربهێندرێت. .

هۆكاره‌ باوه‌كانی دواكه‌وتنی سوڕی مانگانه‌؟

به‌گشتی دواكه‌وتنی سوڕی مانگانه‌ چه‌ند هۆكارێكی هه‌یه‌ 1. فشاری ده‌روونی 2. قه‌ڵه‌وی 3. كه‌می كێش 4. بوونی كیسی هێلكه‌دان 5. به‌كارهێنان یاخود وازهێنان له‌حه‌بی ڕێگری له‌ سكپڕی. .

هۆكاری نه‌بوونی خوێن له‌كاتی لابردنی په‌رده‌ی كچێنیدا چییه‌؟

به‌گشتی هۆكاری نه‌بوونی خوێن له‌كاتی لابردنی په‌رده‌ی كچێنیدا چه‌ند هۆكارێكی هه‌یه‌ 1. نه‌بوونی په‌رده‌ی كچێنی له‌ زگماكیه‌وه‌ 2. لاچوونی په‌رده‌ی كچێنی به‌هۆی به‌ركه‌وتنی زه‌برێك یاخود له‌كاتی وه‌رزشكردندا 3. پێده‌چێت په‌رده‌ی كچێنی زۆر بچووك یان لاستیكی زۆری بێت و لانه‌چێت هه‌ندێك له‌ خانمان ته‌نانه‌ت له‌كاتی سكپڕیشدا هێشتا په‌رده‌ی كچێنیان ماوه‌ 4. هه‌ندێك جار وه‌كو حاڵه‌تێكی ئاسایی لابردنی په‌رده‌ی كچێنی خوێنی نییه‌ 5.هه‌ندێك جار به‌هۆی ده‌ستپێكردنی سوڕی مانگانه‌ و ناسكی په‌رده‌ی كچێنی په‌رده‌ی كچێنی لاده‌چێت و كچه‌كه‌ په‌رده‌ی كچێنی له‌ده‌ست ده‌دات.

چۆن مه‌نعی سروشتی ده‌كرێت؟

1.پێویسته‌ خشته‌ی سوڕی مانگانه‌ت دیاری بكه‌یت 8 ڕۆژ دوای سوڕی مانگانه‌ تاوه‌كو ڕۆژی 19 یه‌م ده‌بێت ڕێگری له‌ گواستنه‌وه‌ی سپێرم بكرێت بۆ نێو منداڵدان. 2. بوونی چه‌ند نیشانه‌یه‌ك ئاماژه‌ن بۆ بوونی هێلكه‌ی پێگه‌یشتوو بۆ پیتاندن وه‌كو ته‌ڕبوون و ده‌ردانی لیمان له‌ دامێنه‌وه‌و گۆڕانی پله‌ی گه‌رمای له‌ش 3. 6 مانگ پاش ئه‌و دایكانه‌ی شیری خۆیان ده‌ده‌ن به‌ منداڵه‌كانیان به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی له‌شیان ڕێگری ده‌كات له‌ سكپڕی.

هۆكار و چاره‌سه‌ری زوو گه‌یشتنه‌ ئۆرگازم لای پیاوان چییه‌؟

زوو گه‌یشتنه‌ ئۆرگازم حاڵه‌تێكی پزیشكیه‌ بریتیه‌ له‌ زوو گه‌یشتنه‌ ئۆرگازم له‌لایه‌ن پیاوانه‌ پاش چه‌ند چركه‌یه‌ك یاخود كاتێكی زۆر كه‌م له‌ئه‌نجامدانی جوتبوون،هۆكاره‌كانی بریتین له‌ 1. فشاری ده‌روونی و خه‌مۆكی 2. كێشه‌ی هۆرمۆن 3. به‌كارهێنانی ده‌رمان 4. زیان به‌ركه‌وتنی ئه‌ندامی زاوزێی نێرینه‌. زۆر كات چاره‌سه‌ر پێویست نییه‌ و حاڵه‌ته‌كه‌ كاتییه‌، وازهێنان له‌جگه‌ره‌كێشان و خواردنه‌وه‌ی مه‌ی و كۆتاییهێنان به‌فشاری ده‌روونی و خه‌مۆكی پێویسته‌ بكرێت،هه‌ندێك چاره‌سه‌ر به‌كاردێت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌ستی ئه‌ندامی نێرینه‌ی پیاو له‌كاتی جه‌تبووندا له‌وانه‌ كۆندۆم و كرێم و په‌مپی (Lidocaine) كه‌ ده‌بێته‌ هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی هه‌ستی ئه‌ندامی نێرینه‌ی و دواخستنی ئۆرگازم بوون.

هۆكاری قژ ڕووتانەوە چییه؟‌

١. تێكچوونی ڕێژه‌ی تێستۆتیرۆن 2. فشاری ده‌روونی و دڵه‌ڕاوكێی 3. بۆماوه‌یی 4. هه‌ندێ ده‌رمان وه‌كو حه‌بی ڕێگری له‌ سكپڕی 5.هه‌ندێك له‌ نه‌خۆشی به‌نموونه‌ ده‌رده‌ ڕێوی و تێكچوونی ڕێژه‌ی غوده‌ و كه‌مخوێنی 6. ڕێجیم كردن به‌رده‌وام و ڕێجیمی قورس 7. به‌كارهێنانی زۆری بابه‌ته‌كانی جوانكاری قژ به‌نموونه‌ جێڵ و واكس و بۆیه‌ی قژ. سوپاس بۆ به‌كارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.

هۆكاره‌كانی دروستبوونی زیپكه‌ چییه‌؟

١.خواردنی چه‌ور و فاست فود 2. فشاری ده‌روونی و دڵه‌ڕاوكێی 3. زیادبوونی هۆرمۆنه‌كانی ئیسترۆجین و پرۆجیسترۆن 4. به‌كارهێنانی هه‌ندێك ده‌رمان به‌تایبه‌ت كۆرتیزۆن.

تکایە تەمەنت چەند بێت باشە بۆ یاری ئاسن یاخود لە چەند ساڵییەوە دەست بە یاری ئاسن بکەین ؟ سەرکەوتوبن

تا ئێستا ته‌مه‌نێكی دیاریكراو نییه‌ بۆ ده‌ستپێكردنی یاری ئاسن و ئه‌م باسه‌ به‌رده‌وام مشت و مڕی له‌سه‌ره‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ی زۆر له‌سه‌ر كۆكن هه‌موو لایه‌ك ته‌مه‌نی 20 ساڵی به‌ گۆنجاوترین ته‌مه‌ن داده‌نێن. سوپاس بۆ به‌كارهێنانی دكتۆر دواڕۆژ.

بۆ خۆپاراستن له‌ كۆلێرا ئه‌م هه‌نگاوانه‌ جێبه‌جێ بكه‌

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كۆلێرا نه‌خۆشیه‌كی مه‌ترسیداره‌ و زۆر كات ئه‌گه‌ر له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا نه‌خۆشه‌كه‌ چاره‌سه‌ری بۆ نه‌كرێت پێده‌چێت ئاكامی مه‌ترسیداری لێبكه‌وێته‌وه‌. خۆپاراستن له‌م نه‌خۆشیه‌ش زۆر ئاسان و ساده‌یه‌ به‌ڵام زۆر گرنگن و ده‌توانرێت ڕێگری ئه‌م نه‌خۆشیه‌ی پێبكرێت. ته‌نها به‌م هه‌نگاوانه‌ ده‌توانن خۆتان بپارێزن 1. پاكی ئاوی خواردنه‌وه‌ كه‌ هۆكاری سه‌ره‌كی تووشبوونی كۆلێرایه‌ (ئه‌گه‌ر دڵنیا نیت له‌ ئاوی خواردنه‌وه‌ پێویسته‌ فیلته‌ری ئاو به‌كاربهێنیت یاخود پێویسته‌ ئاو بكوڵێندرێت 2. شتنی ده‌ست به‌ ئاو و سابوون له‌پێش ژه‌مه‌كان و پاش هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ توالێت 3. شتنه‌وه‌ی سه‌وزه‌ و میوه‌ به‌ په‌رمه‌نگه‌نات یاخود ئاو و خوێ 4. خۆپاراستن له‌ خواردنی سه‌ر عه‌ره‌بانه‌ و سه‌ردانه‌پۆشراو

چاره‌سه‌ری كۆلێرا چییه‌ ؟

ئاو خواردنه‌وه‌ی زۆر یاخود به‌كارهێنانی تۆزی (ORS) تایبه‌ت به‌ ڕێكردنه‌وه‌ی كانزا و شله‌كانی له‌ش، له‌كاتی بوونی ڕشانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ حاڵه‌ته‌كه‌دا پێویسته‌ نه‌خۆشكه‌ ڕه‌وانه‌ی نه‌خۆشخانه‌ بكرێت به‌مه‌به‌ستی وه‌رگرتنی چاره‌سه‌ری پێویست .

گرنگترین نیشانه‌كانی نه‌خۆشی كۆلێرا كامانه‌ن؟

نیشانه‌كانی وشكبوونه‌وه‌ی جه‌سته‌ به‌هۆی سكچوون و ڕشانه‌وه‌ی به‌رده‌وام ( وشكبونه‌وه‌ی زمان و پێست، زیادبوونی لێدانی دڵ له‌سه‌رو 100 لێدان له‌ خوله‌كێكدا، دابه‌زینی فشاری خوێن، ئازاری ناوسك و ماسولكه‌كانی له‌ش، تینویه‌تیه‌كی زۆر و له‌ڕاده‌به‌ده‌ر، نه‌مانی جیڕی پێست و شلبوونه‌وه‌ی پێست)

نه‌خۆشی كۆلێرا چییه‌؟

كۆلێرا نه‌خۆشیه‌كه‌ی به‌كتریاییه‌ و به‌كتریای (ڤیبریۆ كۆلێرا) به‌رپرسه‌ لێی و به‌هۆی چالاكی به‌كتریاكه‌وه‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ به‌ئاسانی ته‌شه‌نه‌ ده‌سێنێت و بڵاوده‌بێته‌وه‌و له‌نێو گروپی خوێنی (O+) دا زیاتر به‌ربڵاوه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی هۆكاره‌كه‌ی بزاندرێت .

ڕێنمایی له‌كاتی پێوه‌دانی مار و دووپشك

1. په‌یوه‌ندی كردن به‌ ئیسعافه‌وه‌ 2. هێوركردنه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی مار پێوه‌ی داوه‌ چونكه‌ زۆر كه‌م له‌ ماره‌كان ژه‌هراوین 3. نه‌جوڵانی شوێنی پێوه‌دانی ماره‌كه‌ (به‌هیچ شێوه‌یه‌ك قاچ و ده‌ستی كه‌سه‌كه‌ به‌رز مه‌كه‌ره‌وه‌) 4. لێكردنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م خشڵ و سه‌عاته‌ له‌ده‌وروبه‌ری شوێنی پێوه‌دانی ماره‌كه‌ 5. هه‌رگیز هه‌وڵی ده‌رهێنانی ژه‌هره‌كه‌ نه‌ده‌یت به‌ده‌م 6. هه‌رگیز شتی سارد مه‌خه‌ره‌ سه‌ر شوێنی پێوه‌دانی ماره‌كه‌ 7.هیچ ده‌رمانێك به‌ نه‌خۆشه‌كه‌ مه‌ده‌ تاوه‌كو ده‌یگه‌یه‌نیته‌ نه‌خۆشخانه‌ 8.جێگیركردنی شوێنی پێوه‌دانی ماره‌كه‌ به‌پارچه‌ ته‌خته‌یه‌ك یاخود دارێك یان هه‌رشتێكی دیكه‌ ئه‌گه‌ر توانیت

هۆكاره‌كانی سه‌گێژبوون چییه‌؟

به‌گشتی سه‌رگێژبوون چه‌ند هۆكارێكی سه‌ره‌كی و چه‌ند هۆكارێكی لاوه‌كی هه‌یه‌ 1. هۆكاره‌ باوه‌كان بریتین له‌ (دابه‌زینی فشاری خوێن، دابه‌زینی شه‌كره‌ی خوێن، ووكشبوونه‌وه‌ی جه‌سته‌، هه‌ناسه‌دانی زۆر و خێر، گه‌رمای زۆر، سكپڕی، به‌كارهێنانی هه‌ندێك ده‌رمان به‌تایبه‌تیش ده‌رمانه‌كانی دابه‌زاندنی فشاری خوێن)2 . هۆكاره‌ ناباوه‌كان زیاتر نه‌خۆشیه‌كان ده‌گرێته‌وه‌ له‌وانه‌ ( هه‌وكردنی گوێچه‌كه‌ی ناوه‌ڕاست، جه‌ڵته‌ی مێشك، خوێنبه‌ربوون و كه‌مخوێنی، نه‌خۆشیه‌كانی دڵ)

بۆ ڕێگری كردن له‌ دروستبوونی زیپكه‌ ئه‌م ڕێنمایانه‌ جێبه‌جێ بكه‌

.١- گرنگیدان به‌ پاك و خاوێنی ده‌موچاو و ڕۆژانه‌ ٢ شتنی ده‌موچاو .٢- به‌كارهێنانی كرێمی شێداركه‌ر بۆ هێشتنه‌وه‌ی پێست به‌ جوانی و بریقه‌داری .٣- بۆ خانمان ماكیاژ كردنی به‌رده‌وام و به‌ تایبه‌ت مانه‌وه‌ی ماكیاژ به‌ ده‌موچاوه‌وه‌ له‌ شه‌واندا كارێكی هه‌ڵه‌یه‌ و ده‌موچاو ده‌كات به‌ زیپكه‌ .٤-خۆپاراستن له‌ تیشكی خۆر و به‌كارهێنانی دژه‌خۆر .٥- كه‌مكردنه‌وه‌ی خواردنی چه‌ور و خواردنه‌ خێراكان

بۆ ڕزگاربوون له‌بۆنی ناوده‌م ئه‌م ڕێنمایانه‌ جێبه‌جێ بكه‌؟

سه‌ره‌تا پێش هه‌موو شتێكی پێویسته‌ هۆكاری ناخۆشی بۆنی ده‌م دیاری بكرێت كه‌ به‌گشتی ئه‌مانه‌ ده‌بنه‌ هۆی بۆنی ناخۆشی ناوده‌م ( هه‌وكردنی له‌وزه‌تێنه‌كان، جگه‌ره‌ كێشان و مه‌ی خواردنه‌وه‌ ، خواردن، كێشه‌ی ددان، نه‌خواردنی خۆراك و نه‌خواردنه‌وه‌ی شله‌ بۆماوه‌یه‌كی زۆر، نه‌خۆشی شه‌كره‌ جۆری یه‌ك ، هه‌ندێك نه‌خۆشی جگه‌ر) پێویسته‌ سه‌ره‌تا هۆكاره‌كه‌ چاره‌سه‌ر بكرێت، ئه‌گه‌ر هاتوو هۆكاره‌كه‌ له‌لایه‌ن پزیشكه‌وه‌ نه‌دۆزرایه‌وه‌ ئه‌وا ده‌توانیت ئه‌م ڕێنمایانه‌ جێبه‌جێ بكه‌یت 1. ڕۆژانه‌ شتنی ده‌موددان 2 جار 2. به‌كارهێنانی په‌تی ده‌مو ددان بۆ نه‌هێشتنی خۆراك له‌نێوان ددانه‌كاندا 3. به‌كارهێنانی غه‌رغه‌ره‌ی تایبه‌ت به‌ نێو ده‌م 4. پاككردنه‌وه‌ی زمان ڕۆژانه‌ 5. به‌كارهێنانی بنێشت به‌تایبه‌ت به‌یانیان.

بۆ دابه‌زاندنی فشاری خوێن ئه‌م خواردنانه‌ بخۆ

بۆ دابه‌زاندنی فشاری خوێن پێویسته‌ ڕێژه‌ی سۆدیۆم له‌ خواردندا كه‌مبكرێته‌وه‌ و ڕێژه‌ی پۆتاسیۆم زیاد بكرێت. كه‌مكردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی سۆدیۆم به‌كه‌مكردنه‌وه‌ی خوێ ده‌بێت له‌نێو خواردنه‌كاندا، زیادكردنی ڕێژه‌ی پۆتاسیۆم به‌ زیادكردنی ئه‌و خواردنانه‌ ده‌بێت كه‌ڕێژه‌یه‌كی زۆری پۆتاسیۆمیان تێدایه‌ له‌وانه‌ ( مۆز، شیری كه‌مچه‌وری، چه‌وه‌نده‌ر، سیر، شۆكۆلاته‌ی ره‌ش، ڕۆنی زه‌یتون، هه‌نار، ماسی، سه‌وزه‌كان)

هۆكاری موچوڕكه‌ی ماسولكه‌كانی له‌ش چییه‌؟

1.پاش وه‌رزشكردن (به‌هۆی كۆبوونه‌وه‌ی لاكتیك ئه‌سید له‌نێو ماسولكه‌كاندا) 2. زۆر خواردنه‌وه‌ی كافایین 3. فشاری ده‌روونی و كه‌مخه‌ویی 4. زیادبوون و كه‌مبوونی ڕێژه‌ی كالسیۆم له‌له‌شدا 5. جۆره‌كانی په‌ركه‌م

شه‌قیقه‌ چییه‌؟ هۆكاری تووشبون چییه‌؟ خۆپاراستن لێی چۆنه‌؟ چاره‌سه‌ری چییه‌؟

شه‌قیقه‌ یان سه‌رئێشه‌ی نیوه‌یی یه‌كێكه‌ له‌جۆره‌كانی سه‌رئێشه‌ كه‌زیاتر له‌نێو خانماندا باوه‌، كه‌سی توشبوو له‌كاتی نه‌خۆشیه‌كه‌دا هه‌ست به‌ئازارێكی زۆر ده‌كات و زۆر جاریش تووشی ڕشانه‌وه‌ دێت، ئه‌م نه‌خۆشیه‌ زیاتر بۆماوه‌ییه‌و هۆكارێكی دیاریكراوی نییه‌ به‌ڵام چه‌ند شتێكی بارودۆخی نه‌خۆشه‌كه‌ خراپتر ده‌كه‌ن و ده‌بنه‌ هۆی دروستبوونه‌وه‌ی ئه‌و سه‌رئێشه‌یه‌ له‌وانه‌ خواردنه‌وه‌ كافاینیه‌كان، سوڕی مانگانه‌ له‌خانماندا،فشاری ده‌روونی،كه‌مخه‌ویی، برسێتی، زۆر جار بۆنكردن یان به‌ركه‌وتنی ڕووناكیه‌كی زۆر كه‌سه‌كه‌ تووشی ئه‌و جۆره‌ سه‌رئێشه‌یه‌ ده‌كاته‌وه‌.نه‌خۆشه‌كه‌ درێژخایه‌نه‌و پێویسته‌ كه‌سی تووشبوو خۆی به‌دوور له‌و هۆكارانه‌ی كه‌ ده‌بنه‌ هۆی خراپتربوونی بارودۆخی نه‌خۆشه‌كه‌.ئه‌م نه‌خۆشیه‌ نه‌خۆشی ته‌مه‌نی مامناوه‌دیه‌ له‌نێوان 15 بۆ 50 ساڵان زیاتر كه‌سه‌كه‌ تووشی ده‌بێت. له‌كاتی ئه‌م جۆره‌ سه‌رئێشه‌دا خۆپاراستن له‌ڕووناكی و به‌كارهێنانی ده‌رمانی ئازار شكێن كۆتایی به‌ حاڵه‌ته‌كه‌ ده‌هێنێت.

نیشانه‌كانی كه‌مخوێنی چیین ؟

به‌گشتی سه‌رجه‌م جۆره‌كانی كه‌مخوێنی ئه‌م نیشانانه‌یان هه‌یه‌ 1.شه‌كه‌تبوونی زۆر و نه‌مانی وزه‌ 2. سه‌رگێژبوون 2. كاڵبوونه‌وه‌ی پێست 4. ئازاری قاچ 5. تێكچوونی خه‌و و كه‌مخه‌ویی 6. نه‌مانی ته‌ركیز 7. زۆر كات ئه‌گه‌ر بێتو كه‌مخوێنیه‌كه‌ زۆر بێت كێشه‌ی هه‌ناسه‌دان و ته‌نگه‌نه‌فه‌سی دروست ده‌بێت.

په‌تی ددان زیانی هه‌یه‌؟ پێویسته‌ هه‌فته‌ی چه‌ند جار به‌كاربهێندرێت؟

په‌تی ددان له‌ئێستادا به‌یه‌كێك له‌هه‌ره‌ ڕێگا كاریگه‌ره‌كان داده‌نرێت بۆ پاراستن و ته‌ندروستی ددانه‌كان، زانستی نوێ ده‌ڵێت پێویسته‌ هه‌موو ڕۆژێك په‌تی ددان به‌كاربهێندرێت بۆ نه‌هێشتنی پاشماوه‌ی خۆراك بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر له‌نێو ددانه‌كاندا.

ڕێنمایی پێش دووگیان بوون

1. پێش دووگیان بوون ئه‌و پزیشكه‌ دیاری بكه‌ كه‌له‌كاتی سكپڕیدا سه‌ردانی ده‌كه‌یت 2. وه‌رگتنی حه‌بی (فۆلیك ئه‌سید) 3 مانگ پێش سكپڕی 3. وازهێنان له‌جگه‌ره‌ كێشان و مه‌ی خواردنه‌وه‌و به‌كارهێنانی هه‌ر جۆره‌ ده‌رمانێك 4. پڕكردنی ژه‌مه‌كانی خۆراك به‌ خۆراكی ته‌ندروست 5. له‌ماوه‌ی 3 مانگ پێش سكپڕی كێشی له‌شت ته‌نردوست بكه‌ 6. خواردنی ماسی زیاد بكه‌ 7. سه‌ردانی پزیشكی ددان بكه‌ بۆ دڵنیابوون له‌ ته‌ندروستی ددانه‌كانت بۆ ئه‌وه‌ی له‌كاتی سكپڕیدا كێشه‌ی ددانت بۆ دروست نه‌بێت 8. دوورگه‌وتنه‌وه‌ له‌ژینگه‌ی پیس و گرنگیدانی زۆر به‌پاك و خاوێنی جه‌سته‌ و جلوبه‌رگ

بۆ دابه‌زاندنی فشاری خوێن ئه‌م خواردنانه‌ بخۆ

بۆ دابه‌زاندنی فشاری خوێن پێویسته‌ ڕێژه‌ی سۆدیۆم له‌ خواردندا كه‌مبكرێته‌وه‌ و ڕێژه‌ی پۆتاسیۆم زیاد بكرێت. كه‌مكردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی سۆدیۆم به‌كه‌مكردنه‌وه‌ی خوێ ده‌بێت له‌نێو خواردنه‌كاندا، زیادكردنی ڕێژه‌ی پۆتاسیۆم به‌ زیادكردنی ئه‌و خواردنانه‌ ده‌بێت كه‌ڕێژه‌یه‌كی زۆری پۆتاسیۆمیان تێدایه‌ له‌وانه‌ ( مۆز، شیری كه‌مچه‌وری، چه‌وه‌نده‌ر، سیر، شۆكۆلاته‌ی ره‌ش، ڕۆنی زه‌یتون، هه‌نار، ماسی، سه‌وزه‌كان)

ڕێژه‌ی خوێنی ئاسایی له‌پشكنینی خوێندا پێویسته‌ چه‌ند بێت؟

دوو پێوانه‌ هه‌یه‌ له‌پشكنینی خوێندا بۆ دیاریكردنی ڕێژه‌ی خوێنی ئاسایی یه‌كه‌میان ڕێژه‌ی هیمۆگلۆبینی خوێنه‌ (HGB) كه‌ ئه‌م ڕێژه‌یه‌ پێویسته‌ به‌ گشتی له‌نێوان (12-16) گرامدا بێت بۆ خانمان و (14-18) گرامدا بێت له‌پیاواندا، دووه‌م پێوانه‌ بریتیه‌ له‌ خانه‌كانی خوێن له‌سوڕی خوێندا (HCT) و ئه‌م ڕێژه‌یه‌ش پێویسته‌ له‌نێوان (40 to 54%) بێت بۆ پیاوان و (36 to 48%) بێت بۆ خانمان.

هۆكاری دروستبوونی خه‌تی سپی له‌ڕان و ورگدا چییه‌؟ چاره‌سه‌ر چیه‌؟

خه‌ت خه‌ت بوونی پێستی ڕانه‌كان و ورگ له‌ئه‌نجامی كشانی و پاشان چوونه‌وه‌یه‌كی پێسته‌، هۆكاره‌كان زۆرن له‌وانه‌ (زۆرترین كات له‌و كه‌سانه‌دا به‌ڕوونی ده‌بیندرێت كه‌ كێشیان زۆره‌و پاشان كێشیان كه‌مده‌كه‌نه‌وه‌،سكپڕی،به‌كارهێنانی ده‌رمان به‌نموونه‌ (Corticosteroid) ) ئه‌مانه‌ هۆكارن بۆ دروستبوونی ئه‌و هێڵه‌ سپیانه‌، چاره‌سه‌ره‌كه‌ی به‌كارهێنانی مه‌رهه‌م (به‌كارهێنانی مه‌رهه‌می (Retinoids) بۆماوه‌ی كه‌متر له‌مانگێك سوودی ده‌بێت یاخود له‌یزه‌ره‌ كه‌ پێویسته‌ له‌لایه‌ن پزیشكی پسپۆڕه‌وه‌ دیاری بكرێت.

نوێترین و سه‌ركه‌وتوترین جۆری ڕێجیم كردن له‌ئێستادا ئه‌م جۆره‌ ڕێجیمه‌یه‌

باشترین ڕێجیم كردن كه‌ ئێستا له‌جیهاندا به‌كاردێت بریتیه‌ له‌ ڕێجیمی به‌كیتۆنكردنی له‌ش، ئه‌م ڕێجیمه‌ خۆی له‌زیادكردنی كیتۆنی له‌شدا ده‌بینێته‌وه‌ كه‌ ڕێخۆشكه‌ره‌ بۆ سووتاندنی چه‌وری زیاده‌ی له‌ش. ئه‌م رێجیمه‌ بریتیه‌ له‌ دابه‌شكردنی خواردنه‌كان به‌م شێوه‌یه‌ %5 كاربۆهیدرات، %25 پرۆتین، %70 چه‌وری. به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نابێت ئه‌م خواردنانه‌ له‌نێو ژه‌مه‌كاندا هه‌بێت (برنج، نانی سپی، فاسۆلیا، په‌تاته‌، شیر، شه‌كر، شیرینی، گه‌نمه‌شامی). ژه‌مه‌كانی خۆراكت له‌م خواردنانه‌ پێكهاتبێت (هه‌موو جۆره‌كانی گۆشت، سه‌وزه‌ و میوه‌، چه‌ره‌سات، چه‌وری، هێلكه‌ و په‌نیر).

نه‌خۆشی پرۆستات چیه؟ له چی و چۆن دروست ده‌بێت ؟خۆ پاراستن لێی چۆن ده‌بێت ؟چاره‌سه‌ری چیه ؟

نه‌خۆشی پرۆستات زۆره‌ به‌ نموونه‌ (هه‌وكردن، گه‌وره‌بوونی پرۆستات، شێرپه‌نجه‌ی پرۆستات) به‌شێوه‌ی پرسیار كردنه‌كه‌ت وا ده‌رده‌كه‌وێت مه‌به‌ستت له‌ گه‌وره‌بوونی پرۆستات بێت ، گه‌وره‌بوونی پرۆستات بریتیه‌ له‌ گه‌وره‌بوونی نائاسایی ئه‌و ڕژێنه‌ كه‌ ده‌بێته‌ هۆی ته‌سكردنه‌وه‌ی ڕێڕه‌وی میز و دروستكردنی كێشه‌ و ناڕه‌حه‌تی بۆ كه‌سه‌كه‌ له‌دیارترین نیشانه‌كانی بریتیه‌ له‌ دروستبوونی ناڕه‌حه‌تی له‌كاتی میزكردندا، میزه‌چركێ، شه‌وانه‌ به‌خه‌به‌رهاتن بۆ میزكردن. بۆ دروستبوونی ئه‌م حاڵه‌ته‌ چه‌ند هۆكارێك هه‌یه‌ له‌وانه‌ 1. هه‌ڵكشانی ته‌مه‌ن 2. بۆماوه‌یی 3. بوونی نه‌خۆشی شه‌كره‌ و نه‌خۆشیه‌كانی دڵ 4. قه‌ڵه‌وی 5. وه‌رزشنه‌كردن. وه‌رزشكردن باشترین ڕێگای خۆپاراستنه‌ له‌نه‌خۆشیه‌كانی پرۆستات، وازهێنان له‌جگه‌ره‌و مه‌ی خواردنه‌وه‌، ژه‌مه‌ خواردنی ته‌ندروست باشترین ڕێگاكانی خۆپاراستنن. چاره‌سه‌ره‌كان خۆیان له‌ 3 به‌شدا ده‌بینێته‌وه‌ 1. به‌كارهێنانی ده‌رمان 2. چاره‌سه‌ری ڕووه‌كی 3. نه‌شته‌رگه‌ری.

هۆكاره‌كانی گۆڕانی ڕه‌نگی میز

1. هه‌ندێك خواردن ڕه‌نگی میز ده‌گۆڕن (په‌شمه‌ك، چه‌وه‌نده‌ر، بلاكبێری) 2. هه‌ندێك ده‌رمان ڕه‌نگی میز ده‌گۆڕن بۆ نموونه‌ (rifampin ، warfarin، phenazopyridine) ڕه‌نگی میز سوور ده‌كه‌ن و (amitriptyline، indomethacin، cimetidine، promethazine ) ڕه‌نگی میز شین باو ده‌كه‌ن. 3. گۆڕانی ڕه‌نگی میز هۆكاری چه‌ندین نه‌خۆشیه‌ له‌وانه‌ (هه‌وكردنی ڕێڕه‌وی میز و میزه‌ڵان و گورچیله‌، به‌ردی گورچیله‌ و میزه‌ڵان، شێرپه‌نجه‌ی پرۆسستات و گورچیله‌)

بۆچی ده‌رزی ماسولكه‌ هه‌میشه‌ له‌ماسولكه‌ی سمت ده‌درێت ؟

له‌به‌ر گه‌وره‌ی قه‌باریه‌ ماسولكه‌ی سمت كه‌ ئه‌مه‌ وا ده‌كات زیاتر و خێراتر ده‌رمانه‌كه‌ بچێته‌ بۆریه‌كانی خوێنه‌وه‌و له‌وێوه‌ به‌ هه‌موو له‌شدا بڵاوببێته‌وه‌، هۆكارێكی دیكه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ماسولكه‌ی سمت شوێنێكی سه‌لامه‌ته‌ و زیان به‌خوێنه‌به‌ر و ده‌ماره‌كانی له‌ش ناگات.

كۆندۆم چییه‌ و زیانه‌كانی چیین؟

به‌كارهێنانی كۆندۆم یه‌كێكه‌ له‌ ڕێگا سه‌لامه‌ته‌كانی ڕێگری كردن له‌ سكپڕی كه‌له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ به‌كارده‌هێندرێت، كاری كۆندۆم بریتیه‌ له‌ دروستكردنی به‌به‌رستێك كه‌ ڕێگری له‌گواستنه‌وه‌ی تۆوی پیاوان ده‌كات بۆ نێو ئه‌ندامی زاوزێی مێینه‌ له‌كاتی جوتبووندا،به‌گشتی خراپیه‌كانی كۆندۆم بریتیه‌ له‌ 1. هه‌ندێك كه‌س هه‌ستیاریان هه‌یه‌ بۆماده‌ی (لاتێكس) كه‌ كۆندۆمه‌كه‌ی لێدروست ده‌كرێت 2. ته‌قینی كۆندۆم له‌كاتی سكپڕیدا كه‌ زۆر جار سه‌ركه‌وتووی ڕێگری له‌ سكپڕی كه‌مده‌كاته‌وه‌ 3.زۆر كه‌س به‌به‌كارهێنانی كۆندۆم بێزارن و پێیان وایه‌ چێژی جوتبوون كه‌مده‌كاته‌وه‌.

دكتۆر ئازاری سكم هه‌یه‌، ئایا مه‌ترسی ڕێخۆڵه‌ كوێره‌م هه‌یه‌؟

نیشانه‌كانی ڕیخۆڵه‌ كوێره‌ بریتیه‌ له‌بوونی ئازار له‌ده‌وروبه‌ری ناوك و پاشان ڕۆیشتنی ئازاره‌كه‌ به‌ره‌وه‌ به‌شی خواره‌وه‌ی لای ڕاستی سك، له‌گه‌ڵ ئازاردا پێویسته‌ كه‌سه‌كه‌ تووشی هێڵنجدان و ڕشانه‌وه‌ بێته‌وه‌ و پله‌ی گه‌رمی له‌شی پله‌یه‌ك به‌رزبێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر كه‌سێك ئه‌م نیشانانه‌ی تێدابوو ئه‌وا مه‌ترسی تووشبوونی به‌ ڕێخۆڵه‌ كوێره‌ هه‌یه‌.

وازهێنان له‌م خواردنانه‌ كۆڵۆنت ته‌ندروستر ده‌كات

وازهێنان له‌خواردنی پاقله‌مه‌نیه‌كان و به‌تایبه‌تیش (فاسۆلیا و نۆك و پاقله‌)، كه‌مكردنه‌وه‌ی خواردنه‌وه‌ كحولیه‌كان و خواردنه‌وه‌ گازیه‌كان وقاوه‌، كه‌مكردنه‌وه‌ی خواردنه‌ شیرنه‌مه‌نیه‌كان به‌تایبه‌ت په‌نیر، كه‌مكردنه‌وه‌ی خواردنی شیرینی و ئیشی هه‌ویر.

هۆكار و چاره‌سه‌ره‌كانی سپی بوون قژ چین؟

سپی بوونی مووی سه‌ر به‌هۆی دروستنه‌كردنی میلانینی پێویسته‌ له‌لایه‌ن خانه‌كانی تایبه‌ت به‌دروستكردنی میلانن له‌پێستدا، ئه‌مه‌ش به‌ هۆی چه‌ند هۆكارێكیه‌وه‌ له‌وانه‌ هه‌ڵكشانی ته‌مه‌ن، بۆماوه‌یی، فشاری ده‌روونی، به‌كارهێنانی ده‌رمانه‌ كیمیایه‌كان بۆ ڕه‌نگكردنی قژ و جێڵ و واكسی قژ، خۆراكی ناته‌ندروستیش هۆكارێكی دیكه‌یه‌ (خواردنه‌ خێرا و چه‌وره‌كان) چاره‌سه‌ره‌كان بریتین له‌ چاره‌سه‌ركردنی هۆكاره‌كان، چاره‌سه‌رێكی دیاریكراو نییه‌ بۆ كۆتایی هێنان به‌و كێشه‌یه‌.

زیانه‌كانی بۆتۆكس كردن چییه‌؟

گرنگترین زیانه‌كان بریتین له‌ بوونی ئازار و ئاوسان و زۆرجاریش هه‌وكردن و خوێن به‌ربوون له‌شوێنی ده‌رزیه‌كه‌ كه‌ ئه‌م دووانه‌ ئه‌نجامه‌كه‌ی مه‌ترسیدار ده‌بێت و دوورنییه‌ ماكی كوشنده‌ی لێنه‌كه‌وێته‌وه‌، ووشكبوونه‌وه‌ یاخود فرمێسك كردنی زۆر یه‌كێكی ترن له‌زیانه‌كانی بۆتۆكس كردن، یه‌كێكی دیكه‌ له‌زیانه‌كانی بۆتۆكس كردن وا له‌كه‌سه‌كه‌ ده‌كات ده‌موچاوی پێكه‌نیناوی ده‌ركه‌وێت و لیكی ده‌می زیاد ده‌كات.

قه‌بزی چییه‌؟

سه‌ره‌تا قه‌بزی نه‌خۆشی نییه‌ به‌ڵكو نیشانه‌یه‌، قه‌بزی بریتیه‌ له‌ بوونی ئازار و ناڕه‌حه‌تی له‌كردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی پاشه‌ڕۆی له‌ش، به‌مه‌رجێك زیاتر له‌ سێ ڕۆژ كه‌سه‌كه‌ پاشه‌ڕۆی له‌شی نه‌كردبێته‌ ده‌ره‌وه‌ یاخود له‌ هه‌فته‌یه‌كدا كه‌متر له‌ 3 جار پاشه‌ڕۆی كردبێته‌ ده‌ره‌وه‌.

كێشه‌ی زیادبوونی ترشی گه‌ده‌ و چه‌ند ڕێنمایه‌ك

كێشه‌ی زیادبوونی ترشی گه‌ده‌ یه‌كێكه‌ له‌ نه‌خۆشیه‌ باوه‌كان و پێویستی به‌ جێبه‌جێكردنی چه‌ند ڕێنمایه‌ك هه‌یه‌ پێش به‌كارهێنانی 1. به‌كارهێنانی سه‌رینی به‌رز له‌كاتی خه‌وتندا 2. نه‌خواردنه‌وه‌ی هیچ جۆره‌ شله‌مه‌نیه‌ك 2 كاتژمێر پێش خه‌وتن 3. له‌به‌رنه‌كردنی جلوبه‌رگی ته‌سك 4. وازهێنان له‌خواردنه‌وه‌ كافاینیه‌كان وه‌كو چاو قاوه‌ و كحوله‌یه‌كان 5. پاڵنه‌كه‌وتن راسته‌وخۆ دوای نانخواردن 6. وازهێنان له‌جگه‌ره‌ كێشان 7. وازهێنان له‌خواردنی چه‌ور و تون و ترش 8. له‌كاتی خواردندا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نابێت شله‌مه‌نی له‌گه‌ڵ خواردندا بخورێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌م ڕێنمایانه‌ بۆ ماوه‌ی مانگێك جێبه‌جێ بكه‌یت ئه‌وا هه‌ست به‌ گۆڕنكاریه‌كی به‌رچاو ده‌كه‌یت.ده‌توانیت له‌گه‌ڵ جێبه‌جێكردنی ئه‌م ڕێنمایانه‌دا حه‌بی تایبه‌ت به‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی ترشه‌لۆكی گه‌ده‌ به‌كاربهێنیت به‌ڵام به‌كارهێنانی جۆری ده‌رمانه‌كه‌ پێویسته‌ پاش هه‌ڵسه‌نگاندت بێت له‌لایه‌ن پزیشكی پسپۆڕه‌وه‌.

كیسی هێلكه‌دان چییه‌ و نیشانه‌كانی كامانه‌ن؟ چاره‌سه‌ره‌كان چین؟

كیسی هێلكه‌دان حاڵه‌تێكی باوه‌ له‌نه‌خۆشیه‌كانی ژنان و زۆرینه‌ی هه‌ره‌ زۆری مێینه‌ تووشی ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌بن جارێكی له‌ جاران له‌ ژیانیاندا، به‌گشتی نیشانه‌كانی بوونی كیسی هێلكه‌دان بریتین له‌ ئازاری سك و پێچ پێداهاتنی سك، هێڵنجدان و ڕشانه‌وه‌، بوونی ئازار له‌كاتی جوتبووندا، بوونی ئازار له‌مه‌مكه‌كاندا. زۆرینه‌ی كیشی هێلكه‌دان پێویستی به‌ چاره‌سه‌ر نییه‌ و خۆی چاره‌سه‌ر ده‌بێت، له‌كاتی بوونی ئازاری زۆر و له‌ناكاو پێویسته‌ سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ یاخود پزیشكی پسپۆڕ بكرێت.

ئایا جگە لەخواردنی حەبی هۆرمۆنی چ رێگەی تر هەیە بۆ گەورەبوونی حه‌جمی هێلکە تا ببێت بە منداڵ .

1. وه‌رزشكردنی به‌رده‌وام به‌تایبه‌ت ڕاكردن و مه‌له‌كردن و یۆگا كردن 2.ئاو خواردنه‌وه‌ی زۆر 3. مه‌ساجكردنی منداڵدان و هێلكه‌دان له‌پێناو زیدكردنی خوێن بۆ منداڵدان و هێلكه‌دان 4. ئه‌م خواردنانه‌ له‌ژه‌مه‌كاندا زیاد بكه‌ (برۆكلی، ماسی، زه‌نجه‌فیل، ناوكه‌ كوله‌كه‌، جه‌رجیڕ) 5. واز له‌م خوانه‌ بهێنه‌ (جگه‌ره‌ كێشان، مه‌ی خواردنه‌وه‌، خواردنه‌وه‌ كافاینیه‌كان، شه‌كر، سۆدا، خواردنی چه‌ور 6. به‌كارهێنانی ته‌واوكه‌ری خۆراكی وه‌كو حه‌بی ڤیتامین و دژه‌ ئۆكسیدانت

هۆكاری بۆنی ناخۆشی ناوك چییه‌؟

ووشنه‌كردنه‌وه‌ی ناوك له‌دوای خۆشتن گرنگترین هۆكاری بۆنی ناخۆشی ناوكه‌ ئه‌مه‌ش به‌هۆی دروستبوونی كه‌ڕوو له‌ نێو ناوكدا به‌هۆی ئه‌وه‌ی ناوك شوێنێكی تاریك و داخراوه‌ له‌گه‌ڵ بوونی ژینگه‌یه‌كی شێداردا ڕاسته‌وخۆ كه‌ڕووه‌كان تێیدا گه‌شه‌ ده‌كه‌ن.

له‌كاتی خوێنبه‌ربوونی لووتدا چی بكه‌م؟

سه‌ر به‌ره‌و پێشه‌وه‌ بهێنه‌و فشار بخه‌ره‌ سه‌ر نه‌رمایی لووته‌كان به‌به‌كارهێنانی په‌نجه‌ گه‌وره‌ و په‌نجه‌ی دۆشاومژه‌ بۆماوه‌ی 10 خوله‌ك، له‌كاتی فاشر خستنه‌ سه‌ر لووته‌كان ئه‌گه‌ر پارچه‌یه‌ك سه‌هۆڵ بخرێته‌ سه‌ر ڕوومه‌ت یاخود سه‌ر لووت یارمه‌تی زوو كۆنتڕۆڵكردنی خوێنبه‌ربوونه‌كه‌ ده‌دات، ئه‌گه‌ر ئه‌م كارانه‌ له‌ماوه‌ی 10 بۆ 15 خوله‌كه‌دا نه‌یتوانی خوێنبه‌ربوونه‌كه‌ بوه‌ستێنێته‌وه‌ پێویسته‌ سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ بكرێت.

بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشی نه‌خۆشی شه‌كره‌ بوون پێویسته‌ له‌م كاتانه‌دا ئه‌م پشكنینانه‌ ئه‌نجامبده‌ن؟

هه‌ر كه‌سێك تووشی شه‌كره‌ ده‌بێت بێجگه‌ له‌ پشكنینی 3 مانگی شه‌كره‌ و پێوانه‌ی ڕێژه‌ی شه‌كری خوێنی ڕۆژانه‌ پێویسته‌ ئه‌م پشكنینانه‌ی دیكه‌ش ئه‌نجامبدات 1. هه‌موو ساڵێك پێویسته‌ پشكنینی چاو به‌ئامێری تایبه‌تی چاو ئه‌نجامبدات 2. پشكنینی چه‌وری خوێن 5 ساڵ جارێك 3. پشكنینی گورچیله‌كان هه‌موو ساڵێك 4. پێویسته‌ له‌هه‌موو سه‌ردانیكردنی پزیشكدا پشكنینی پێیه‌كان و پشكنینی فشاری خوێن بۆ نه‌خۆشه‌كه‌ ئه‌نجامبدرێت. هۆكاری ئه‌نجامدانی ئه‌م پشكنینانه‌ به‌هۆی ده‌ره‌نجامه‌ نه‌خوازراوه‌كانی نه‌خۆشی شه‌كره‌یه‌ له‌سه‌ر چاو و گورچیله‌و خوێنبه‌ره‌كانی له‌ش

چۆن ده‌زانیت كێشت ته‌ندروسته‌ یاخود نا؟

تا ئێستا دوو پێوانه‌ هه‌یه‌ بۆ دیاریكردنی كێشی ته‌ندروستی له‌ش، یه‌كه‌میان هاوكۆلكه‌ی بارستایی كێشه‌ كه‌ به‌پێی ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ دیاری ده‌كرێت (كێش (كغم) ÷ (باڵا ) 2) ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌نجامی ئه‌م هاوكێشه‌یه‌ له‌نێوان (18.5-24.9) دا بێت ئه‌وا كه‌سه‌كه‌ كێشی ته‌ندروسته‌. ڕێگایه‌كی دیكه‌ بریتیه‌ له‌ پێوانی ڕێژه‌ی چه‌وری له‌ش له‌ڕێی ئامێرێكی تایبه‌ته‌وه‌ بۆ زانینی ڕێژه‌ی چه‌وری له‌له‌شدا، رێژه‌ی ته‌ندروستی چه‌وری له‌ش له‌نێوان (17-21%) بۆ پیاوان و (25–30%) بۆ خانمان.

له‌كاتی خه‌وتندا مۆبایله‌كه‌م له‌ ته‌نیشتمه‌وه‌ داده‌نێم ئایا كاریگه‌ری هه‌یه‌ بۆ سه‌ر ته‌ندروستیم؟

ئه‌م بابه‌ته‌ تا ئێشتاش جێی مشتو مڕه‌، به‌ڵام زۆرینه‌ی توێژینه‌وه‌ زانستیه‌كان ئاماژه‌ به‌ خراپی به‌كارهێنانی مۆبایل ده‌كه‌ن له‌كاتی خه‌وتندا و به‌پێی زۆرینه‌ی ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كان ده‌ردانی چه‌ند شه‌پۆلێكی زیانبه‌خش له‌مۆبایلدا هۆكاری زیانگه‌یاندنن به‌ ته‌ندروستی مرۆڤ.

ته‌قاندنی زیپكه‌ زیانی ته‌ندروستی هه‌یه‌؟

كارێكی هه‌ڵه‌یه‌ له‌ڕووی ته‌ندروستیه‌وه‌و ده‌بێت هۆی پیسكردنی شوێنی زیپكه‌كه‌ به‌میكرۆب و دووباره‌ دروستبوونه‌وه‌ی زیپیكه‌ی نوێ له‌شوێنی زیپكه‌ كۆنه‌كه‌ یاخود هه‌وكردنی پێست له‌شوێنی زیپكه‌كه‌دا.

ئه‌و ده‌رمانانه‌ی نابێت هه‌رگیز له‌كاتی سپكڕیدا بخورێن؟

ئه‌م ده‌رمانانه‌ زۆر له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌زۆر به‌كارده‌هێندرێن، به‌ڵام به‌كارهێنانیان له‌كاتی سكپڕیدا زیان به‌ ته‌ندروستی كۆرپه‌له‌ ده‌گه‌یه‌نێت. (Tetracyclines، Chloramphenicol، Isoniazid، Depakene Lithium، Morphine، Voltarin) بێجگه‌ له‌ده‌رمانانه‌ چه‌ند ده‌رمانێكی دیكه‌ش هه‌ن پێویسته‌ ئاگاداری بن به‌ڵام ئه‌مانه‌ له‌گرنگترینه‌كانن كه‌ زۆر به‌كارده‌هێندرێن.

له‌كاتی هه‌وكردنی قورگدا شتی گه‌رم بخۆم یاخود سارد

پێویسته‌ خواردنه‌وه‌ی گه‌رم بخورێته‌وه‌ ئه‌مه‌ش له‌پێناو زیاتر كردنه‌وه‌ی ڕێڕه‌وی هه‌ناسه‌وه‌ كه‌به‌هۆی هه‌وكردنه‌وه‌ داده‌خرێت. خواردنه‌وه‌ی گه‌رمیش ته‌نها له‌پێناو ئه‌م مه‌به‌سته‌یه‌ و به‌پێچه‌وانه‌وه‌ هیچ كاریگه‌ریه‌كی له‌سه‌ر چاكبوونه‌وه‌ی كه‌سه‌كه‌ نییه‌.

له‌ گه‌رمای زۆردا هه‌ست به‌ سه‌ر گێژبوون ده‌كه‌م

به‌ڵێ به‌هۆی وشكبوونه‌وه‌ی جه‌سته‌ و دابه‌زینی فشاری خوێن له‌گه‌رمای زۆردا كه‌سه‌كه‌ هه‌ست به‌ بێهێزی و سه‌رئێشه‌و زۆرجاریش بورانه‌وه‌ ده‌كات ، هه‌ندێك جار له‌پاڵ ئه‌م نیشانانه‌دا كه‌سه‌كه‌ هێڵنج ده‌دات و ده‌ڕشێته‌وه‌

ڕێنمایی بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی پێستیان چه‌وره‌

شتنی ده‌موچاو له‌به‌یانیان و ئێواراندا به‌سابوونی تایبه‌ت به‌پێستی چه‌ور، ده‌ست نه‌دان له‌ده‌موچاو و پاك و خاوێن ڕاگرتنی، به‌كارهێنانی دژه‌ خۆر له‌كاتی به‌ركه‌وتن به‌ تیشكی خۆر، به‌كارهێنانی كرێمی شێداركه‌ر سوودێكی زۆری ده‌بێت، خۆت له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌كاندا بگونجێنه‌ به‌ڕه‌چاوكردنی ڕێنمایه‌كان، پێستت بپارێزه‌ له‌ئاره‌قكردنه‌وه‌ی زۆر. له‌كاتی شكستهێنانی ئه‌م ڕێنمایانه‌دا پێویسته‌ سه‌ردانی پزیشكی پسپۆڕ بكرێت به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری پێویست.

دكتۆر من ماوه‌یه‌كی زۆره‌ به‌هۆی زیادی ترشی گه‌ده‌مه‌وه‌ ئازارێكی زۆری گه‌ده‌م هه‌یه‌ پێویسته‌ چی بكه‌م

چه‌ند ڕێنمایه‌كی گرنگ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشی زیادی ترشی گه‌ده‌ هاتوون ( له‌به‌رنه‌كردنی جلوبه‌رگی ته‌سك، 3 كاتژمێر پێش خه‌وتن پێویسته‌ هیچ شله‌مه‌نیه‌ك نه‌خورێته‌وه‌، له‌كاتی نانخواردندا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نابێت ئاو بخورێته‌وه‌، وازهێنان له‌خواردنه‌وه‌ی چاو و كۆلا و قاوه‌ و كحول، به‌رزكردنی سه‌رینی خه‌وتن، بچووكردنه‌وه‌ی ژه‌مه‌كانی خواردن، وازهێنان له‌ خواردنی چه‌ور و تون و ترش، وه‌رزشكردن و ته‌ندروستكردنی كێش). له‌كاتی شكستهێنانی ئه‌م ڕێنمایانه‌دا پێویسته‌ سه‌ردانی پزیشكی پسپۆڕ بكرێت به‌مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ری زیاتر.

له‌م جۆره‌ سه‌ر ئێشه‌دا حه‌بی پاراسیتۆڵ هیچ سوودێكی نییه‌

سه‌رئێشه‌ی ته‌نگه‌ژه‌یی (Tension Headache) به‌كارهێنانی حه‌بی پاراسیتامۆڵ بێجگه‌ له‌وه‌ی بارودۆخی نه‌خۆشه‌كه‌ خراپتر ده‌كات هیچ سودێك به‌نه‌خۆشه‌كه‌ ناگه‌یه‌نێت. سه‌رئێشه‌ی ته‌نگه‌ژه‌یی بریتیه‌ له‌ بوونی سه‌رئێشه‌یه‌كی به‌رده‌وام له‌پشتی سه‌ر و ئه‌م حاڵه‌ته‌ پێویستی به‌سه‌ردانكردنی پزیشكی پسپۆڕی مێشك و ده‌مار هه‌یه‌.

باشترین خواردن بۆ كه‌سانی كه‌مخوێن؟

گۆشتی سور، گۆشتی ماسی،سه‌وزه‌واته‌كان (برۆكلی، سپێناخ، جه‌رجیڕ)، چه‌ره‌سات، نیسك، میوه‌كان (خورما، قه‌یسی، گوێز هند، سێو، مێوژ، هه‌نجیر).

پله‌ی فشاری خوێنی ئاسایی پێویسته‌ چه‌ند بێت؟

به‌پێی نوێترین ڕێنمایی پزیشكانی ( Mayo clinic) پێویسته‌ فشاری خوێنی سه‌ره‌وه‌ له‌نێون ( 120-140) یه‌كه‌ی جیوه‌دا بێت . له‌ 140 یه‌كه‌ی جیوه‌ زیاتر كه‌سه‌كه‌ له‌ڕووی زانستیه‌وه‌ تووشی به‌رزه‌ فشاری خوێن هاتووه‌. له‌باره‌ی فشاری خوێنی خواره‌وه‌ ئه‌مه‌یان پێویسته‌ له‌نێوان (80-90) یه‌كه‌ی جیوه‌دا بێت. له‌ 90 پله‌ی جیوه‌ زیاتر كه‌سه‌كه‌ له‌ڕوویە زانستیه‌وه‌ تووشی به‌رزی فشاری خوێنی خواره‌وه‌ هاتووە

هۆكاری خوێنه‌به‌ربوونی لووت چیه‌ به‌تایبه‌ت له‌ هاویناندا؟

.حاڵه‌تێكی ئاساییه‌و به‌هۆی كشانی دیواری مولوله‌كانی خوێن دروست ده‌بێت و ئه‌و كه‌سانه‌ش خۆیان دیواری مولوله‌كانی لووتیان ته‌نكه‌ بۆیه‌ به‌به‌رده‌وامی تووشی ئه‌و حاڵه‌ته‌ ده‌بن. به‌مه‌رجێك كه‌سه‌كه‌ هیچ جۆره‌ نه‌خۆشیه‌كی خوێنی نه‌بێت و فشاری خوێنی به‌رز نه‌بێت.

هه‌تاكه‌ی پێویسته‌ دایك ته‌نیا شیری خۆی بدات به‌ منداڵه‌كه‌ی؟

هه‌تاوه‌كو ته‌مه‌نی 6 مانگی منداڵ پێویسته‌ بێجگه‌ له‌شیری خۆی هیچ شتێكی تر به‌ منداڵه‌كه‌ی نه‌دات ئه‌مه‌ش له‌به‌ر كامڵكردنی سیسته‌می به‌رگری له‌شی منداڵه‌كه‌ به‌هۆی ده‌وڵه‌مه‌ندی شیری دایك به‌ خانه‌ به‌رگریه‌كانی له‌ش. له‌دوای 6 مانگه‌وه‌ ده‌تواندرێت له‌پاڵ شیری دایكدا خواردنی شله‌مه‌نی بدرێت به‌ منداڵه‌كه‌.

دكتۆر من له‌وه‌رزی به‌هاردا خورانی جه‌سته‌م زیاد ده‌كات، هۆكاره‌كه‌ی چییه‌؟

حاڵه‌تێكی ئاساییه‌و له‌ئه‌نجامی زیادبوونی تۆوی ڕووه‌كه‌كان دروست ده‌بێت به‌هۆی ئه‌وه‌ی تۆوی ئه‌م ڕووه‌كانه‌ ماده‌ی ( هیستامین)ی تێدایه‌ كه‌ ماده‌یه‌كه‌ هه‌سته‌وه‌ری زیاد ده‌كات كه‌سه‌كه‌ تووشی خورانی و هه‌سته‌وه‌ری چاوه‌كان ده‌كات

به‌كارهێنانی چیلكه‌ و لۆكه‌ بۆ پاككردنه‌وه‌ی گوێیه‌كان ته‌ندروسته‌؟

نه‌خێر نابێت هیچ شتێك به‌مه‌به‌ستی پاككردنه‌وه‌ی گوێیه‌كان بخرێته‌ نێو گوێیه‌وه‌، ئه‌م كاره‌ ناته‌ندروسته‌ ده‌بێته‌ هۆی گواستنەوەی میكرۆب بۆ نێو گوێیه‌كان و هه‌وكردنی گوێیه‌كان.

ئایا ڕاسته‌ ده‌ڵێن كۆكه‌ و هه‌ڵامه‌ت له‌دوای چاكبوونیه‌وه‌ له‌كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی دیكه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌؟

نه‌خێر. ئه‌و كه‌سه‌ی تووشی كۆكه‌ هه‌ڵامه‌ت ده‌بێت هه‌تاوه‌كو ئه‌و كاته‌ی نیشانه‌كانی تێدا ده‌توانێت نه‌خۆشیه‌كه‌ بگوازرێته‌وه‌، هه‌ركاتێك نیشانه‌كانی نه‌ما میكرۆبه‌كه‌ ئه‌و توانایه‌ی نامنێنێت له‌كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی دیكه‌ بگوازرێته‌وه‌

هۆكاری به‌رزبوونه‌وه‌ی به‌رده‌وامی فشاری خوێن چییه‌؟

له‌گه‌ڵ پێكشه‌وتنی به‌رده‌وامی زاستی پزیشكی به‌ڵام تاوه‌كو ئێستا هۆكاری سه‌ره‌كی به‌رزبوونه‌وه‌ی فشاری خوێن نه‌زاندراوه‌ بێجگه‌ له‌هه‌ندێك حاڵه‌تی كه‌م كه‌به‌هۆی نه‌خۆشی ئه‌ندامه‌كانی دیكه‌ی جه‌سته‌وه‌ كه‌سه‌كه‌ فشاری خوێنی به‌رز ده‌بێته‌وه‌ یاخود له‌هه‌ندێك حاڵه‌تی ئاسایی وه‌كو وه‌رزشكردن

ئه‌و خواردنانه‌ی تووشبووانی نه‌خۆشی شه‌كره‌ پێویسته‌ لێی دووربكه‌ونه‌وه‌ كامانه‌ن؟

نانی سپی برنجی سپی (ده‌نك خڕ له‌ ده‌نگ درێژ زیاتر ڕێژه‌ی شه‌كره‌ی خوێن به‌رز ده‌كاته‌وه‌) میوه‌كان: خورما ، مێوژ، مۆز خواردنه‌وه‌ گازیه‌كان مه‌عكه‌رۆنی په‌تاته‌ په‌نیر

ئایا زۆر خواردنه‌وه‌ی ئاو زیانی ته‌ندروستی هه‌یه‌؟

نه‌خێر به‌هیچ جۆرێك زۆر خواردنه‌وه‌ی ئاو زیانی ته‌ندروستی نییه‌ ئه‌گه‌ر بێتو كه‌سه‌كه‌ باری ته‌ندروستی جێگیر بێت به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ سوودێكی زۆر به‌ ته‌ندروستی جه‌سته‌ ده‌گه‌یه‌نێت و گورچیله‌كان زیاتر چالاك ده‌كات

ئایا پێویستە هەموو کەسێک نەشتەرگەری لەوزەتێنی بۆ ئەنجام بدرێت؟

هەوکردنی لەوزەتێننەکان یەکێکە لە نەخۆشیە باوەکانی منداڵان و زۆر جاریش هەتاوەکو تەمەنی کامڵبون بەردەوام دەبێت .لە چ کاتێکدا نەشتەرگەری پێویستە؟ ١.هه‌وكردنی له‌وزه‌تێنه‌كان > 7 جار له‌ ساڵێكدا. دروستبوونی كێم له‌سه‌ر له‌وزه‌تێنه‌كان ٢. دروستبوونی گه‌شگه‌ به‌هۆی هه‌وكردنی له‌وزه‌تێنه‌كانه‌وه‌ ٣. زیاد له‌پێویست گه‌وره‌بوونی له‌وزه‌تێنه‌كان و دروستكردنی كێشه‌ بۆ هه‌ناسه‌دان ٤. شێرپه‌نجه‌ی له‌وزه‌تێنه‌كان

چۆن بتوانم ورگم دابەزێنم

باشترین ڕێگا بۆ دابه‌زاندنی چه‌وری ورگ و قه‌ڵه‌وی بریتیه‌ له‌ وه‌رزشكردن و په‌یڕه‌وكردنی ڕێجیمی خۆراكی. باشترین وه‌رزشكردن بریتیه‌ له‌ ڕاكردن و مه‌له‌كردن . باشترین ڕێجیمی خۆراكی بریتیه‌ له‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی خواردنه‌ شیرین و چه‌وره‌كان و زیادكردنی سه‌وزه‌ و میوه‌ له‌ ژه‌مه‌ خۆراكه‌كاندا

باشترین شامبۆ بۆ ڕاگرتنی قژ هەڵوەرین یا هێنانەوەی قژ چییە؟

شامپۆی (Minoxidil) باشترین شامپۆیه‌و له‌ڕووی زانستیه‌وه‌ پشتڕاست كراوه‌ته‌وه‌ كه‌ سوودێكی زۆر به‌و كه‌سانه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ تووشی هه‌ڵوه‌رینی قژ بوون یاخود مووی سه‌ریان بێهێزه‌. ته‌نیا ئه‌م شامپۆیه‌ له‌زانستی پزیشیكیدا وه‌كو ده‌رمانی دژه‌ هه‌ڵوه‌ڕین و ڕوواندنه‌وه‌ی قژ داندراوه‌.

Copyright © 2017 all rights reserved designed and developed by AVESTA GROUP